Misbruik in de kerk

Definitie seksueel misbruik

Het Meldpunt verstaat onder misbruik iedere uitging van verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag, opzettelijk of onopzettelijk, gewenst dan wel ongewenst, in de vorm van seksuele handelingen en  of seksueel getinte toespelingen door een kerkelijk functionaris.

Definitie kerkelijk functionaris

Een kerkelijk functionaris is een man of vrouw die uit hoofde van een kerkelijk ambt, of uit hoofde van een aanstelling door een kerkelijke vergadering in een niet-ambtelijke kerkelijke functie, of uit hoofde van een aanstelling in een bijzondere functie voor groepen van gemeenteleden, binnen een gemeente een positie bekleedt die wordt gekenmerkt door het genieten van vertrouwen en het dragen van verantwoordelijkheid, en die vanuit die positie relaties kan aangaan en onderhouden met gemeenteleden en anderen.

Verantwoordelijkheid

De kerk hoort een veilige plaats te zijn voor iedereen en in het bijzonder voor mensen in een kwetsbare positie. Alle bij het Meldpunt behorende kerken hebben een verklaring ondertekend waarin zij het tot hun plicht rekenen er alles aan te doen dat de kerk werkelijk voor ieder een veilige plek is.
De kerkenraad  heeft de verantwoordelijkheid om deze veiligheid te waarborgen. Kerkenraden zullen met het oog op diezelfde veiligheid en vrijmoedigheid hun eigen werkwijze zorgvuldig bewaken, zodat kerkelijke functionarissen niet onnodig in risicovolle situaties geplaatst worden.

Kerkelijke functionarissen zijn te allen tijde verantwoordelijk voor het zuiver houden van de relatie. Zij zullen het evenwicht tussen distantie en nabijheid moeten bewaken. Van een kerkelijk functionaris wordt verwacht dat hij / zij uitgaat van morele richtlijnen, zoals de CGK, GKV, NGK en vGKN die verwoordt in de gedragscode.

Als een kerk wordt geconfronteerd met een situatie van seksueel misbruik in kerkelijke relaties kan zij gebruik maken van het protocol dat beschrijft hoe kerkenraden kunnen handelen in deze vaak complexe situaties.

U kunt het protocol van de CGK, de GKv en de NGK hier downloaden.
U kunt het protocol van de HHK hier downloaden.

Hoe onstaat misbruik?

Misbruik ontstaat in situaties waarbij sprake is van een afhankelijkheidsrelatie waar gezag een rol speelt. Vooral mensen in kwetsbare posities zijn vaak afhankelijk van een functionaris in de kerk die steun en begeleiding biedt. Hij is immers de deskundige waar je hulp van verwacht. Hij weet veel, is sympathiek, kan een beroep doen op zijn kennis en ervaring. Hij kan zelfs over God praten, die aan zijn zijde staat. Slachtoffers van misbruik voelen zich in die situatie zo afhankelijk van de dader dat zij de seksuele toenadering niet kunnen weigeren.

Misbruik ontstaat meestal geleidelijk en subtiel. Een goed gesprek gaat over in een persoonlijke intieme verhouding die een seksuele lading krijgt. Dit wordt meestal gevolgd door kleine overschrijdingen, zoals het vertellen van persoonlijke dingen, gesprekken die uitlopen, het uitwisselen van geschenken tot het verkleinen van de fysieke ruimte, aanrakingen en verdergaand contact.

De gevolgen voor het slachtoffer zijn groot. In plaats van steun en begeleiding heeft het slachtoffer  er een probleem bij gekregen.